Ekosistemler, canlı ve cansız varlıkların kendi içlerinde ve birbirleriyle kurdukları etkileşimler sonucunda oluşan karmaşık doğal sistemlerdir. Yabani türlerin varlıklarını sürdürebilmesi, evrimleşmesi, çeşitlenmesi ve yeni genetik özellikler kazanması, bu etkileşim süreçleri sayesinde mümkün olmaktadır. Çevresel koşulların etkisiyle şekillenen ekosistemler, her biri farklı yapı ve işlevlere sahip olan dinamik yaşam alanlarıdır Antalya’nın Jeolojik ve İklimsel Zenginliği.
İklim, su, toprak, besin döngüsü ve enerji akışı gibi unsurlar, ekosistemlerin temel bileşenlerini oluşturur. Bu unsurlar arasındaki denge bozulduğunda, canlı yaşamı da doğrudan etkilenir. Bu nedenle ekosistemlerin korunması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilirliği açısından hayati önem taşımaktadır.
Antalya’nın Zengin Ekosistem Çeşitliliği
Türkiye Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Stratejisi ve Eylem Planı’na (UBSEP) göre Türkiye’de yedi ana ekosistem tipi bulunmaktadır: dağ ekosistemleri, kıyı ve deniz ekosistemleri, ada ekosistemleri, orman ekosistemleri, iç su ekosistemleri, step ekosistemleri ve tarım ekosistemleri. Antalya, coğrafi konumu ve doğal özellikleri sayesinde bu ekosistemlerin tamamına ev sahipliği yapan nadir bölgelerden biridir.
Step ekosistemleri genellikle İç Anadolu ile özdeşleştirilse de Antalya’nın batısında yer alan Teke Platosu’nda da bu ekosistem türüne rastlanmaktadır. Bu durum, Antalya’nın yalnızca kıyı kenti kimliğiyle değil, aynı zamanda çok yönlü doğal yapısıyla değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir Private Guided Ephesus Tours.
Denizel ve Kıyı Ekosistemlerinin Önemi
Antalya denildiğinde akla ilk olarak Akdeniz ve denizel ekosistemler gelmektedir. Ancak denizel ekosistemler yalnızca denizden ibaret değildir. Kıyılar, kumullar, kayalık alanlar ve denizel mağaralar da bu ekosistemlerin önemli parçalarını oluşturur. Kıyı ve kumul ekosistemleri, kara ve deniz arasındaki geçiş alanları olması sebebiyle yüksek biyolojik çeşitliliğe sahiptir.
Antalya kıyıları, estetik güzelliğinin yanı sıra ekolojik açıdan da büyük zenginlik barındırır. Akdeniz’de kıta sahanlığının eğiminin Ege’ye göre daha yüksek olması, kıyı yapısını ve ekosistem çeşitliliğini doğrudan etkilemektedir. Bu özellik, Konyaaltı gibi kıyı bölgelerinde farklı denizel ve kıyı habitatlarının oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Ayrıca Antalya çevresinde ada ekosistemlerine de rastlanması, bölgenin ekolojik çeşitliliğini daha da artırmaktadır.
Antalya’nın Özgün Ekosistemleri: Şelaleler, Kumullar ve Mağaralar
Antalya’nın özgün ekosistemleri arasında şelaleler, kumul alanları ve mağaralar önemli bir yer tutmaktadır. Bu doğal oluşumlar, hem görsel açıdan etkileyici hem de biyolojik çeşitlilik açısından zengin yaşam alanlarıdır.
Düden Şelalesi bu özgün ekosistemlerin en dikkat çekici örneklerinden biridir. Kepez Hidroelektrik Santrali’nden beslenen Aşağı ve Yukarı Düden Şelaleleri, kent merkezine yaklaşık 12 kilometre uzaklıkta yer almaktadır. Karstik bir çöküntü sonucu oluşan şelale yaklaşık 20 metre yükseklikten dökülmekte ve yer altı kaynaklarıyla beslenmektedir. Şelaleden çıkan sular, yaklaşık 8 kilometre ilerleyerek Lara bölgesinde 40 metre yüksekliğindeki falezlerden denize ulaşmaktadır.
Bu durum, tatlı su ile tuzlu suyun karıştığı özel ekolojik alanların oluşmasına neden olur. Böyle bölgelerde, ortama uyum sağlamış özel fitoplanktonlar, yosun türleri ve çeşitli su canlıları gelişir. Ayrıca Düden Şelalesi çevresinde bulunan ve yaklaşık 600 yıllık olduğu bilinen Doğu Çınarı, doğal miras niteliğinde bir tabiat anıtı olarak bölgenin ekolojik değerini daha da artırmaktadır.
